PANİK BOZUKLUK VE PANİK ATAK

Panik ataklar birdenbire ortaya çıkan ağır telaş nöbetleridir. Şuurunda olunan ya da
şuurunda olunmayan tetikleyicilerle ortaya çıkmaktadır. Rastgele bir fizyolojik kökeni
olmamasına karşın kişinin vücudunda çeşitli rahatsızlar duyumsaması ile başlar. Bir panik
atağı sırasında yaşanan bedensel ve fizyolojik belirtilere örnek olarak;

  • Çarpıntı kalp atımlarını duyumsama ya da kalp suratında artma
  • Terleme
  • Titreme
  • Soluğunu alamıyor, boğuluyor duygusu, teneffüsün sıklaşması,
  • Göğüs ağrısı ya da göğüste sıkışma hissi,
  • Bulantı ya da karın ağrısı,
  • Baş dönmesi, sersemlik hissi, düşecekmiş ya da bayılacakmış üzere olma,
  • Gerçekdışılaşma, öze yabancılaşma
  • Uyuşma ya da karıncalanma duyuları,
  • Üşüme, sıcak soğuk basmaları,
  • Sık idrara çıkma,
  • Kan basıncının yükselmesi,

Üsttekilerin hepsi bir şahısta görülebileceği üzere birkaç adedini de kişi
deneyimleyebilir. Bu fizyolojik belirtilerin yanı sıra kişi panik nöbetleri sırasında hissettiği bu
semptomlar yüzünden ağır bir mevt, delirme korkusu ya da denetimini yitireceği korkusu
yaşamaktadır. Panik ataklarının en şiddetli devri birçok vakit 10 dakika kadar sürer nadiren
yarım saati aşar.
Yaşanan bedensel ve fizyolojik zahmetlere ve bunlara bağlı olarak gelişen şahıstaki
vefat korkusuna panik atak denilebilmesi için birinci evvel şahısta sahiden bir fizyolojik ıstırap
var mı yok mu bunun denetimlerinin sağlanması gerekir. Kalp atımı düzensizlikleri üzere
kardiyolojik rahatsızlıklar, kan şekeri düşüklüğü, astım üzere hastalıklar panik nöbetlerine
misal belirtiler çıkartabilirken tıpkı vakitte kişinin çay ve kahve tüketimi de
sorgulanmalıdır.
Panik bozuklukta şahıslar apansızın, beklenmedik biçimde, rastgele bir durumla
bağlı olmadan panik atakları yaşamaktadırlar. Yani panik ataklar makul rastgele bir duruma,
objeye karşı olurken panik bozuklukta panik atakların ne vakit ve nerede geleceği muhakkak

değildir. Panik bozukluk bir cins telaş (bunaltı) bozukluğu olarak kabul edilir. Şahıslar panik
atakları sırasında yaşadıkları endişelerinin yanında iki atak ortasında da daima olarak atağın
tekrar geleceği korkusunu taşırlar. Buna beklenti anksiyetesi denir. Bireyler bu beklenti
anksiyeteleriyle başa çıkabilmek, yaşanabilecek bir panik nöbetini engelleyebilmek için
ömür standartlarını bozucu, fonksiyonel olmayan çeşitli davranış değişikliklerine sarfiyatlar.
Bunlar;
 Yanlarında daima ilaç taşıma, su ve öteki inançta hissettirici eşyalar bulundurma
 Meskenden çıkarken yalnız başına çıkamama, bir yerden bir yere gidememe
 Konutta ya da rastgele bir yerde yalnız kalamama
 Bedensel uyarımlarında artışa sebep olan ( kalp atışında hızlanma vb. ) spor ve cinsel
etkinliklerden uzak durma
 Korku ve panik durumuyla baş edebilmek için alkol alma, yatıştırıcı ilaç alma
 Daima olarak nabız ya da tansiyon ölçme
 Yeme tertiplerine ve diyetlerine çok değer verme, birçok yiyecek ve içecekten uzak
durma
 Eşinin ya da yakınlarının daima olarak nerede olduğunu bilmek isteme
 Sinema üzere kapalı alanlarda çıkışa yakın oturma isteği
Panik bozukluğu olan şahısların birçoğunda agorafobi de görülebilir. Agorafobi, panik
atağının çıkması durumunda yardım sağlanamayacağının düşünüldüğü yerlerde bulunmaktan
kaçmaktır. Agorafobisi olan bireyler kalabalık olan yerler, kapalı olan yerler, otomobil kullanma,
konuttan uzakta olma, tek başına olma durumlarından kaçınırlar.
Gerçek bir tehlike karşısında yaşanan endişe ve panik aslında bizim hayatımızı kurtaran
fonksiyonel bir araçtır. Örneğin yırtıcı bir hayvanla karşı karşıya geldiğimizde ya da karşıdan
karşıya geçerken süratle bize gerçek gelen bir otomobil gördüğümüzde hudut sistemimizde birtakım
değişimler yaşanmaya başlar ve terlemeye başlarız, kalbimiz süratli hızlı atmaya başlar, süratli
nefes almaya başlarız. Bütün bunlar bizi savaşmaya (gerçek olan tehlikeye karşı kendimizi
savunmamıza) ya da kaçmaya (tehlikeden uzaklaşma) iter. Münasebetiyle gerçek bir tehlike
karşısında alarm durumuna geçeriz, ona karşı kendimizi hazırlarız. Lakin panik atakta
yaşanan bedensel duyumlar gerçekte bir tehlike olmadığından ötürü birer yanlış alarmdır. Bu
yanlış alarmları yanlış yorumlarız ve tehlike var sanırız.
Birinci panik atağının nerede, ne vakit ve nasıl geliştiği kıymetli bir detaydır. Bu yüzden
detaylı sorgulanması gerekir. Yakın birinin kaybı ya da kaybedileceği fikri, ayrılık,

çocukluk devrinde yaşanan kayıpların alevlenmesi, öteki gerilim yaratıcı hayat olayları, iş
hayatında zorluklar, sıhhat meseleleri üzere nedenler panik bozukluğuna neden olabilmektedir.
Bunun yanında kalıtımsal yatkınlık ve mizaç özelliklerinin de değerli tesiri vardır.
Panik atakta bireylerin yaşadığı bedensel duyumlara eşlik eden felaket senaryoları ortasında
ekseriyetle manalı bir alaka vardır. Örneğin çarpıntı hissettiklerinde “kalp krizi geçiriyorum”
“öleceğim” “kalbim duracak”, nefes darlığı hissettiklerinde “boğulacağım”, uyuşma
hissettiklerinde “felç oluyorum”, halsizlik hissettiklerinde “bayılacağım”, baş ağrısı
hissettiklerinde “ tansiyonum yükseldi” “beyin kanaması geçiriyorum” “beynimde tümör
var” üzere fikirler akıllarından geçer. Bu tip niyetler bireylerin yaptıkları bilişsel
çarpıtmalardan kaynaklıdır. Mümkün makus sonuçları abartma bilişsel çarpıtmasında kişi, berbat bir
olayın gerçekleşme mümkünlüğünü çok derecede abartır ve bunu tartışılmaz görür.
Yıkımsallaştırmada ise kişi mümkün sonuçları abartmanın yanında bu mümkünlük gerçeklemiş
olduktan sonraki sürecin sonuçlarını abartmaya meyillidir. Örneğin, “bir trafik kazası yapar ve
ölürsem çocuklarım anne babasız kalır ve yoksulluk içinde yaşamak zorunda kalırlar.”
Panik bozukluğun tedavisinde ilaç kullanımının yanında (her vakit gerekmez) bilişsel
davranışçı terapi prosedürleri, aktifliğini yapılan çalışmalarla kanıtlamıştır. Bilişsel davranışçı
terapide kişinin felaket kanılarıyla birlikte panik atakları önlemek için yaptıkları kaçınma
ve güvenlik arama davranışları kıymetlendirilir. Yapılan bilişsel çarpıtmalar ve olumsuz
otomatik niyetler üzerinde çalışılır.
Unutulmaması gereken en kıymetli şey, telaş her vakit hayatımızın her alanında var
olacaktır. Fakat fonksiyonel olmayan korku ve buna bağlı olarak çıkabilecek tasa bozuklukları
tedavi edilmelidir.

Yorum bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir