Öfkelenerek Neyin Bedelini Ödüyoruz?

Öfke hissini hissetmeden evvel birden fazla vakit öteki bir his daha hissederiz. Fakat çoğunlukla hissettiğimiz bu duyguyu fark edemeyiz. Yani öfke, ikincil bir his olarak yaşanır. Öfke, buzdağının görünen kısmını oluşturur. Buzdağının altında ise, görünmeyen, fark edilemeyen birincil hisler kelam mevzusudur.

Öfke öbürleri tarafından görülebilen bir his iken, buzdağının altında yer alan öbür hisler tabir edilme imkanı bulamadığı için fark edilmezler.

Buzdağının altında fark edilmeyen bu hisler neler olabilir?

Belirsizlik, çaresizlik, yalnızlık, utanmak, kayıp yaşamak, korkmak, üzülmek, kırılmak, aşağılanmak, reddedilmek, engellenmek, hayal kırıklığına uğramak, itimat buhranı yaşamak ve acı çekmek üzere bireye rahatsızlık veren hisler buzdağının altında yer alabilecek hislerden bazılarıdır.

Thomas Gordon bu durumu şu biçimde açıklar; “üzüntü, kırgınlık, hayal kırıklığı, telaş, telaş, kaygı üzere acı veren güç hisler sözlere dökülemeyince, açıklanamayınca ve yaşanamayınca donar, katılaşır ve bir buzdağına dönüşür. Buzdağının görünen yüzü kızgınlıktır, öfkedir; fakat buzdağının sular altında kalan kısmında ise gerçekte yaşanmakta olan öteki hisler yer almaktadır.”

Peki! Öfke duygusu kolaylıkla yansıtılabilen bir his iken, buzdağının altında yer alan başka hisler neden öfke üzere kolay söz edilemez?

Bu durumun en kıymetli nedeni şudur; öfkeye başvurarak yaşadığımız öteki hisleri gizlemiş ve rahatsızlık veren öteki hisleri yaşamaktan kaçınmış oluruz. Rahatsızlık veren hislerden kaçınma eğilimi insanın tabiatında var olan bir durumdur. Bu nedenle rahatsızlık veren ana hisleri yaşamaktan kaçınarak öfkeyi yaşamayı tercih ediyoruz. Ayrıyeten rahatsızlık veren bir duyguyu hissetmek, kişinin kendisini savunmasız, çaresiz olarak algılamasına ve denetimini kaybedeceği kaygısına de yol açan bir durumdur. Bu yüzden bu hisleri yaşamak yerine, öfke hissini hassasiyet karşısında bir denetim ve güç duygusu oluşturmanın bir aracı olarak görüyoruz.

Öfke hissini denetim etmeye çalışmak, sorunun tahlili ismine tek başına kâfi değildir. Zira buzdağının altındaki hislerin neler olduğu anlaşılmadan, sorunun kökenine inilmeden yapılacak bir müdahale hudutlu ve sığ olacaktır. Bu durumu şöyle bir örnekle açıklanabilir. Bir kişinin ateşinin yükselmesi bir hastalık değil, hastalığa ilişkin belirtidir. Ateş gözle görülen bir belirtidir ve bu belirti, gözle görülmeyen bir enfeksiyon yahut virüsün varlığının göstergesidir. Yalnızca ateşi düşürmek, hastalığı tedavi etmek ismine kâfi değildir. Bu nedenle hekimler, yüksek ateşe neden olan sorunu bulmaya ve tedavi etmeye çalışırlar. Ateşi düşürmek, belirtinin azalmasına yönelik bir müdahaledir lakin tedavi değildir.

Üstteki örnekteki üzere öfke duygusu da yükselen ateş üzere bir belirtidir. Sorunun kaynağı değildir. Bu nedenle yalnızca öfke hissine yönelik bir müdahale kâfi olmayacaktır. Öfke hissine yol açan başka hislerin neler olduğunun anlaşılması çok değerlidir. Öfke hissetmeden evvel hangi hissin hissedildiğini anlamak biraz uğraş gerektirir. Ekseriyetle öfkeye yol açan neden; çözülmemiş acılar yahut kaygılardır. Öfkenin altında yer alan ana hisler ve bu hislere yol açan fikirler irdelenmeden sorunun büsbütün çözülmesi mümkün değildir.

Özetlemek gerekirse; öfke, öteki hislerin bastırılmasının ve tabir edilmemesinin bedeli olarak karşımıza çıkan bir histir. Yani tabir edilmeyen, bastırılan, kaçınılan öteki hislerin faturası olarak yaşanan bir histir. Bu bedeli ödemek yerine rahatsızlık veren hislerin neler olduğunu anlamaya ve bu hisleri söz etmeye çalışmak daha sağlıklı bir tavır olacaktır. Kişi, tek başına bunu yapmakta zorlandığında bu hususta terapi dayanağı almak sorunun tahlili ismine kıymetlidir. Zira terapi; kişinin öfke hissini yaşamasına yol açan ana hislerin ve niyetlerin neler olduğunun ortaya çıkmasına, kişinin rahatsızlık veren durumlarla başa çıkmasına, bu hisleri yapan ve olumlu yollarla yönetmesine yardımcı olacak araçları fark etmesini sağlar ve sorunun tahlilini kolaylaştırır.

Yorum bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir