Beyin kanamaları hakkında

Beyin kanaması, beyin dokusu içine (intraserebral) ya da onu çevreleyen zarlar ve kemik ortasına (subaraknoidal, subdural, epidural) olan kanamayı söz eder. Bu kanamaların tümü travmatik yani rastgele bir nedenden ötürü beyne alınan darbe sonrası olabileceği üzere, hipertansiyon ve diğer sistemik rastgele bir hastalık sonucunda de ortaya çıkabilmektedir.

İntraserebral Kanamalar

Beyni besleyen damarların, bilhassa de makul bölgelerdeki küçük damarların cidarında yırtılma sonucu, kanın beyin içine sızması ve beyin dokusunu tahrip etmesidir. Her yıl yaklaşık olarak 100.000 kişi içinde 12-15 olgu görülmekte ve bu oran 40 yaş üzerinde artmaktadır. Erkek, bayan oranı 11,67’dir.Risk faktörleri hipertansiyon, amyloid anjiopati, travma, alkol ve nikotindir. Bunların yanında tedavi hedefiyle kulanılan aspirin, nonsteroid antienflamatuarlar ve trombolitik casuslar da neden olabilmektedir. Beyin damarları yaş ilerledikçe yıpranırlar ve elastiki özelliklerini kaybederler. Hipertansiyon ve amyloid anjiopati üzere hastalıklar sonucunda elastikiyetini kaybetmiş bu damarların cidarları yırtılır ve kan beyin dokusu içine sızar. Bu kan beyin dokusu içerisinde birikerek kitle tesiri oluşturur ve beyin dokusunu tahrip eder. Tıpkı vakitte bu kitle tesiri beynin deveran sistemini de bozarak iskemiye neden olur.

Klinik olarak çoklukla tek taraflı kuvvet kaybı, başağrısı ve şuur değişiklikleri ile ortaya çıkar. Bunun yanında konuşma bozukluğu, nöbet, bulantı, kusma da görülebilir.

Ön teşhis için detaylı bir kıssa alınmalıdır. Radyolojik tetkiklerden bilgisayarlı tomografi ve manyetik rezonans görüntüleme yolları teşhiste kullanılır. Kısa müddetli olması ve daha güzel teşhis koyduruculuğu nedeniyle bilgisayarlı tomografi daha çok tercih edilmektedir.

Tedavide birinci yapılması gereken hastanın hayati işlevlerini müdafaaya yönelik, teneffüs ve sirkülasyon sisteminin idamesini sağlamaktır. Kanamanın büyüklüğü, beyindeki lokalizasyonu, hastanın nörolojik tablosu kıymetlendirilerek tedavinin cerrahi ya da medikal yapılacağına karar verilir. Cerrahi olarak yapılacak tedavi beyin dokusunda birikmiş ve kitle tesiri yaratan kanın boşaltılması, kanamanın durdurulmasıdır. Medikal tedavi olarak da baş içi basıncını azaltacak ve kanama etrafında oluşan ödemi azaltmaya yönelik kullanılacak ilaçlardır. Hastanın nöbet geçirmesini engelleyen antiepileptik ilaçlar da hami olarak başlanır.

Subaraknoid Kanama

Beyni çevreleyen araknoid zarı altına olan kanamalardır. Görülme sıklığı 10-16100000’dir. Risk faktörleri ailesel, sigara, alkol, hipertansiyon, oral kontraseptif, kokain, amfetamin üzere ilaç alışkanlıklarıdır. Sebep olarak en sık anevrizma, bunun yanında hipertansiyon, ateroskleroz, arteriovenöz malformasyonlar, beyin tümörleri, kanama bozuklukları, ensefalit, menenjit, meningoensefalit, antikoagülan tedavi komplikasyonları, baş travması ve bilinmeyen nedenli olanlardır.

Bulgular en sık olarak şiddetli başağrısı ve ense sertliğidir. Bunun yanında bulantı, kusma, baş dönmesi, çift görme, nöbet, şuur bulanıklığı ve eşlik edebilecek olan intraserebral kanamaya ilişkin bulgular olabilmektedir. Teşhis birinci başta süratli sonuç veren bilgisayarlı tomografi ile kanamanın tespit edilmesidir. Kanamanın tespitinden sonra yapılması gereken beyin damarlarını görüntülemeye yönelik yapılacak olan anjiografidir.

Şayet anjiografi sonucunda anevrizma tespit edilir ise o vakit yerleşim ve konfigürasyonuna nazaran cerrahi yahut endovasküler formüllerle anevrizmanın deveran dışı bırakılması gerekir.

Tüm gelişmelere karşın günümüzde bu hastaların %25-30’u hastaneye gelemeden kaybedilmekte, geriye kalanların ise %30-50 kadarı kurtarılamamaktadır.

Epidural Hematom

Travmaya bağlı meydana gelen beynin kalın zarı (dura) ile kemik ortasında olan kanamalardır. Travma sonrası dura üzerindeki damarların zedelenmesi sonucu oluşurlar, çoklukla kafatası kemiğindeki bir kırık buna eşlik eder. Tüm baş travmalarının %0,2-0,6’sında görülürler. Klinik üç formda karşımıza çıkar, birincisi lucid interval (şuurun açılıp kapanması), ikincisinde şuur büsbütün kapalıdır ve hiç açılmaz, üçüncüsünde şuur bulanıklığı formundadır. Teşhis bilgisayarlı tomografi ile konur, manyetik rezonans görüntüleme de teşhiste kullanılabilir, lakin bilgisayarlı tomografi çok daha erken sonuç vermesi ve vaktin hayati ehemmiyet taşıması nedeniyle tercih edilmektedir.

Tedavi dura ile kemik ortasında biriken kan ölçüsü ve beyne yaptığı basının derecesine nazaran takip yahut cerrahidir. Şayet çok az bir ölçüde kan birikimi varsa hasta çok yakın müşahede altında tutularak takibe alınabilir. Karar cerrahi ise çok süratli bir biçimde uygulanmalıdır. Cerrahi olarak dura ile kemik ortasındaki kan boşaltılır ve kanama odağı bulunarak durdurulur. Cerrahi tedavi sonrası sonuçlar yüz güldürücüdür. Tedavi sonrası alınan âlâ sonuç %55-89 ortasında, mortalite %5-29 ortasında değişmektedir.

Subdural Hematom

Baş travması geçiren hastaların %8-57’sinde subdural hematom görülmektedir. Dura ile beyin dokusu ortasında olan damarların zedelenmesine bağlı oluşan kan birikimidir. Subdural hematomlu olayların %50’sinde beyinde ek olarak öteki patolojiler de vardır. Çoklukla hastalar çok önemli nörolojik bozukluklarla gelirler ve %50 hastada şuur kapalıdır. Teşhiste en yeterli metot bilgisayarlı tomografidir,manyetik rezonans görüntüleme de teşhis koydurabilir.

Kitle tesiri olan ve nörolojik bozukluk yapan hematomlarda tedavi cerrahidir. Cerrahi olarak beyin ile dura ortasındaki birikmiş olan kan boşaltılır ve kanama odağı bulunarak denetim altına alınır. Mortalite oranı %42-90 ortasında değişmektedir, bu oran epidural hematomlara göre çok daha yüksektir.

Yorum bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir