Trigeminal nevralji (ani yüz ağrısı)

Trigeminal nevralji, yüz bölgesini tutan bir nöropatik ağrı çeşidi olup “tic douloureux” diye de isimlendirilmektedir. Trigeminal nevralji, olağanda herkeste olan 5. Baş çiftinin (trigeminal sinir) bir ya da daha fazla kısmının kapsadığı alanda gelişen, ani, çoklukla tek taraflı, şiddetli, kısa müddetli, şimşek çakar üzere saplanan bir ağrıdır. Ekseriyetle yüz yıkama, yüze dokunma, yemek yeme, çiğneme üzere etkenlerle başlayıp şiddetlenebilir. Farklı çalışmalarda, trigeminal nevralji görülme sıklığının 100.000’de 5 ile 25 ortasında olduğu bildirilmiştir. Bayanlarda ise 1.7-2.2 kat daha sık olduğu bilinmektedir. Her yıl dünyada 150000 yeni trigeminal nevralji hastası olmaktadır.

Ağrının çoklukla yüzün alt ve üst çene kısmında görülmekte ve daha çok 50 yaş üzerinde görülürken çocuklarda bile olabilir. Hastalık çok sık görülmemesi nedeniyle ekseriyetle diş tabipleri ve öteki doktorlar tarafından atlanıp teşhis konulamazken çoklukla nöroloji ya da beyin cerrahi uzmanlarınca teşhis konulmaktadır. Trigeminal nevralji ağrısı daima, yakıcı yahut sancılı bir ağrı olması nedeniyle hastaya problemli bir periyot yaşatmaktadır. Kimi hastalar bu ağrı nedeniyle yemek yiyemez, su içemez hale gelmektedir. Atipik ağrıda ise devamlı yanıcı ve daha geniş bir alanı ilgilendiren bir ağrı var ve atipik ağrıda ağrısız periyotlar yoktur ve hastanın şikâyetlerini tedavi etmek daha zordur.
Hastalığın gerçek sebebinin ne olduğunun bilinmemekle birlikte bir damarın beyin sapından trigeminal sonun çıktığı yerdeki teması nedeni ile olduğuna inanılmaktadır. Damarın her nabızda hududa vurması ile hastalığın ortaya çıktığı sanılmaktadır. Ailesel olduğunu tabir eden yayınlar vardır burada hastaların olağandışı damarsal yapıları vardır. Beyin sapında duyu hududunda olan beyin sapı ilişkisinde anomalilik olduğuna inanılmaktadır. Hududa bası yapan tümör yahut kitlelerin, MS hastalığının da de bunu yapabileceği düşünülmektedir.
Hastalık çok sık görülmemesi nedeniyle ekseriyetle diş tabipleri ve öbür doktorlar tarafından atlanıp teşhis konulamazken çoklukla nöroloji ya da beyin cerrahi uzmanlarınca teşhis konulmaktadır. Beyin Magnetik Rezonans Görüntüleme (Beyin MRG) hastada tümör ya da MS varlığını ortaya koyabilir. Yapılan testlerde bunun dışında kaliteli MR ile bazen görülebilen damar basısı ortaya konulabilir. Bu nedenle trigeminal nevralji tanısı hastanın şikâyetlerine nazaran konulmaktadır. Tetkikler tümör MS yahut öteki lezyon varlığını ekarte etmek için yapılmaktadır.

Yemek yemek, diş fırçalamak, su içmek, tıraş olmak ya da makyaj yapmak üzere faaliyetler ya da soğukta yüze temas eden esinti, o taraf cildine yavaşça dokunmak, burnu şişirerek nefes almak, gülmek, konuşmak ağrının ansızın başlamasını tetikleyebilir. Klima ve havalandırmaya da direkt maruz kalınmamalı. Soğuk hava, soğukta yüzün rüzgâra maruz kalması ya da yemek yemenin ağrıyı tetikleyebileceği için soğuk havaya çıkılması mecburî olan durumlarda yüzün atkı ile korunması gerekmektedir. Çok sıcak ya da soğuk içecekler içilmemesi, içilmesi durumunda da ağzın hassas bölgesine değmemesi için pipet kullanılması gerekmektedir.
Trigeminal nevralji sikluslar formunda olmaktadır. Birinci vakitlerde ağrı atakları çok sık olmayabilir, bazen aylarca, yıllarca ağrı olmamasına karşın tekrar başlar. Hastalık ilerledikçe kimi hastalarda tabanda devamlı ağrı ile birlikte ortada sık olarak şimşek çakar üslupta ağrı olmaktadır. Ağrı evvel elektrik şoku ile başlar ve artarak çok şiddetli dayanılmaz 20 saniyeden az süren bir ağrı olarak devam eder. Ağrı ekseriyetle hastanın denetim edilemeyen yüzünü buruşturması ile kendini bırakır bu nedenle de tic douloureux (ağrılı tik) denilir.
Tedavide daha çok epilepsi ilaçlarının kullanılmaktadır. İlaca karşın hastanın şikâyetleri devam ediyorsa cerrahi alternatiflerden yararlanılmalıdır. En sık kullanılan cerrahi sistem ise mikrocerrahi teknikler kullanılarak damarın yaptığı basının ortadan kaldırılarak ağrının giderilmesidir. İlaca dirençli dayanılmaz yüz ağrısı çekilmesi durumunda kesinlikle beyin cerrahisi uzmanlarına müracaat edilmesi gerekmektedir.
İlaç tedavisine dirençli trigeminal nevraljili hastalarda, gasserian gangliyon üzerine perkütan teşebbüsler (radyofrekans, gliserol enjeksiyonu, balon kompresyonu), gamma knife cerrahi ve mikrovasküler dekompresyon önerilmektedir. En uzun ağrısızlık müddetinin sağlanması mikrovasküler dekompresyonla mümkündür. Multipl skleroza (MS) bağlı trigeminal nevraljide, farmakolojik tedavi yetersiz ise, gasser gangliyonuna yönelik uygulamalar denenebilir. MS’li hastalarda, gasser gangliyonunda vasküler kompresyon gösterilmedikçe cerrahi önerilmemektedir.
Cerrahinin yarar ziyan bağı kesinlikle karşılaştırılmalıdır. Hastaların büyük çoğunluğu cerrahi sonrasında rahatlar bu nedenle garanti etmek mümkün değildir.

Yorum bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir