Psikodrama ..

Psikodrama diğer bir tanımla bir çeşit dramatizasyondan ya da diğer bir söz ile spontan tiyatrodan yararlanılarak gerçekleştirilen bir ruhsal geliştirme tedavi yaklaşımıdır. Ortada yazılı her hangi bir metin yoktur: bir spontan tiyatro sergileyerek izleyenleri eğlendirmek ya da eğitmek de gaye değildir. Sahnede görülen spontan tiyatro, gerek oyuncuların gerekse izleyenlerin ruhsal taraftan gelişmelerini iyileşmelerini amaçlayan karmaşık bir sürecin, fakat su yüzündeki kısmıdır. Psikodrama’da her şey mümkündür. Buradaki ‘’her şey’’ in altını çizmek isterim. Şahıslar psikodrama sahnesine geçmiş de yaşadıkları bir kadro olayları getirebilecekleri üzere geleceğe ilişkin hayallerini, hayallerini, hatta deja-vu yaşantılarını ya da halüsinasyonlarını da getirebilirler. Ne çeşit olursa olsun, geçirdiğimiz bir iç yaşantıyı psikodrama sahnesinde tekrar yaşama talihimiz vardır. Bir kadro yaşantıların psikodrama sahnesinde tekrarlanması, güzelleştirici / tedavi edici fonksiyona sahiptir. Moreno’nun bu fonksiyonla ilgili görüşü de değişiktir. Ona nazaran ‘’İkinci sefer yaşanan her gerçek, birinciden kurtuluştur.’’ Tahminen şöyle dersek daha bariz olabilir; şayet bir gerçeği ikinci sefer yaşarsak, bu gerçeği kontrolümüz altına alabiliriz. Yani birinci kere yaşadığımız birtakım olaylar, bizi kontrollerine alabilir; ancak biz bu olayları Psikodrama sahnesinde ikinci defa yaşarsak, bu durumda biz onları denetimimiz altına alırız. Bir çocuk, havlayarak kendisini korkutan bir köpeği yalnız kaldığında taklit ederek korkusunu hafifletmeye çalışır. Muhtemelen eski çağlarda ilkel beşerler da böyleydi; kendilerini korkutan tabiat olaylarını ve hayvanların davranışlarını, dans ederek ya da gibisi yollarla tekrarlıyor, onlar karşısında duydukları kaygıyı kontrol altına almaya çalışıyorlardı. Kuramsal bir grup temellere oturtulmuş, çeşitli tekniklerle bezenmiş Psikodrama’da ise, sistematik bir ‘’yeniden yaşama’’ etkinliği söz mevzusudur. Psikodrama yöneticilerinin organize ettikleri bu aktifliklerin kişilerin katarsis sağlamalarına bir kadro yüklerinden kurtulmalarına yardımcı olur. Psikodrama’da bilinen belirli teknikler vardır; yönetici duruma nazaran bunları kullanır. Ancak Psikodrama’da yöneticiler, bilinen tekniklerle sonlu kalmak zorunda değildir, bir psikodrama yöneticisi, gerektiğinde yaratıcılığını kullanarak, bilinenlerin dışında bir takım etkinlikler, teknikler üretebilir, uygulayabilir. Psikodrama’da rol kavramı/kuramı çok önemli bir yere sahiptir. Moreno’ya nazaran roller ben’den çıkmaz, ben, rollerden çıkar. Yine Moreno’ya nazaran rol, bireyler ortası bir yaşantıdır, toplumsal yaşantının ayrılmaz bir kesimidir; hatta toplumsal ömür rollerden ibarettir.

Psikodrama beşerler ortası bağlantılar yerinde ruhsal olguların geliştiğini, ve ancak bu ve gibisi münasebetler ağı içinde daha uygun yollarda gelişebileceğini kabul eden ve çalışma alanını yalnız klinik içinde bırakmayıp insanların ve toplulukların bulunduğu her yöne yayan çağdaş akımların tipik bir örneğidir. 

Günümüzde pek çok kuram geçerliliğini yitirmesine karşın psikodrama, etkinlik ve yeniliğini korumaktadır. Sosyometri toplulukların iç dinamiklerini manaya ve araştırma sistemi olarak varlığını sürdürürken psikodrama içinde de kullanım alanları bulmaktadır. Freud’un son devirlerine yetişen Moreno onu insanı kısıtlı bir laboratuvarın içine sokmakla eleştirir ve kendisinin şahsen onların hayatına katılarak, gözleyerek, yaşayarak ve yaşarken düzelterek değerli bir farklılık getirdiğini söyler. Moreno’nun küme psikoterapisi bir mühlet sonra psikanalistleri etkilemiş ve psikanalitik grup psikoterapisi gelişmeye başlamıştır. Daha sonra bu oluşum küme tahlili olarak adlandırılmıştır.

Gerçeğin aksiyonla tekrar keşfedilmesi olan psikodrama kaynağını beşerdeki üç önemli temel özellikten alır. Bunlar: Hareket, yaratıcılık ve spontanlıktır. İnsan eyleme dönük bir varlıktır. Hareketsiz bir ömürden kelam etmek mümkün değildir. Bu eylem ihtiyacının doyurulabilmesi aksiyonun kâfi ve uygun olmasına bağlıdır, bu ise insanın yaratıcılığı ve bu yaratıcılığın sergilemesine imkan tanıyan spontanlığı sayesinde gerçekleştirilir. Spontanlık yeni ya da eski durumlara kişinin yeni ve uygun tepkiler verebilme halidir. Spontanlık ve yaratıcılık ortasındaki münasebet Moreno’nun şu benzetmesinde manasını bulur : “Eğer kişi spontan ise ve yaratıcı değilse, bu samuray kılıcı taşıyan bir köylüye emsal; kılıcı kullanmasını bilmediği için kendini bile kesebilir. Eğer kişi yaratıcı lakin spontan değilse, bu kılıcı olmayan bir samuray savaşçısına benzer; kılıç olmadığı vakit bildikleri bir isine yaramaz”. Psikodrama, insanin yaratıcılığının ve spontanlığının hudutlarını yakalamasını ve ulaşılan bu noktada aksiyon muhtaçlığını karşılamasını maksatlar. Psikodrama grup psikoterapileri içinde tahminen de uygulama alanı en gelişmiş olan küme psikoterapisidir. Tedaviden eğitime, sanayi psikolojisinden tiyatroya uzanan geniş bir yelpaze içinde kendine kendine uygulama alanları bulur. Doğası gereği süratlidir. Birçok önemli çalışmanın bir kaç saatin içine sığdığına şahit olunur. İnsanın üç temel münasebet kurma biçimi olan empati, tele ve tranferans, tüm bağlantılarda varlığını gösterir. Tele: Beşerler arası kaynaşma yani Moreno’nun sosyalizasyon yaratıcı iş birliği, “sevgi ve beraberliktir” Ancak kapsamlı bir alaka biçimi olarak karşılıklı gerçek nedenlere dayalı uğraş de bu tür ilgi içine alınmalıdır. Moreno, iki ya da daha fazla insan ortasında ki bağ biçimine tele süreci ismini verir.Tele bir an için karşılıklı olarak başka kişinin iç dünyasını ve o anda kendisini nasıl hissettiğini, duruma nazaran de onun içinde bulunduğu hayat koşullarını kendi içinde yaşaya bilmektir. Böylelikle tele tek taraflı bir empati değil, iç dünyaların karşılaşmasıdır. Psikodrama sıhhatsiz alaka kurma biçimi olan tranferansların çözümlenmesini (Transferans: Tam olarak gerçeğe dayanmayan bir şahıslar ortası ilişki biçimidir. Bir insan duygusal transfer yoluyla başka bir beşerle münasebet içine girdiğinde, bu kişi artık onun için kendi gerçeği olan bir kişi değil, daha çok oburunun şuur dışı istek ve anılarının taşıyıcısı olarak görünür.buna transferaz denir.) buna karşılık olarak sağlıklı ilişki kurma biçimleri olan tele ve empatinin geliştirilmesini maksatlar. Bütün bunları gerçekleştirirken sayısız ısınma tekniklerinden ve yardımcı tekniklerden ve vazgeçilmez olan üç temel teknikten yararlanır

Yorum bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir