Parkinson hastalığının cerrahi (nöroşirürjikal) tedavisi

Derin beyin stimülasyonu, beynin derinliklerindeki milimetrik boyuttaki özel alanların daima uyarılması (DBS) manasına gelmektedir. Bu süreç, bir beyin cerrahisi ameliyatı olup, beynin derin yerleşimli aşikâr çekirdeklerinin düşük voltajlı elektrik akımı üreten elektrodlarla uyarılması temeline dayanır. Bu cerrahi tedavi, parkinson hastalığı, esansiyel tremor, distoni üzere hareket bozukluklarında, kronik ağrı tedavisinde ve obsesif kompülsif, major depresyon üzere psikiyatrik hastalıkların tedavisinde kullanılmaktadır. DBS sayesinde beynin elektrik aktivitesi beynin özel çekirdeklerinde denetimli bir biçimde değiştirilebilmekte ve tedavi sağlanmaktadır; istenmeyen tesirler gelişirse de beyne ziyan vermeden ve kalıcı tesir bırakmadan sistemin çıkarılması mümkündür. Uygun hastalara uygulandığında, kaliteli hayat müddetinin arttığı, ilaçlara bağlı yan tesirlerin azaldığı, mali yükün de kıymetli oranda azalıp hastaların konforlu hayat geçirmelerine değerli katkı yaptığı son yıllardaki çalışmalarda ortaya konmuştur. Beynin derin duyusal ve hareket merkezi olan talamus’un (Thalamus) VIM çekirdeği, subtalamik çekirdek (STN), ve bazal ganglia ismiyle anılan çekirdek topluluğunun bir kısmı olan globus pallidus interna (Gpi) hala tedavide amaç olan ana noktalardır.

Parkinson hastalığı Çoklukla elli yaş sonrası erkeklerde daha sık görülen nöro-dejeneratif bir hastalık olup, beyinde dopamin isimli hormonu üreten beyin hücrelerinin vefatıyla ortaya çıkar. Substantia nigradaki bu hücrelerin kaybolması hareketten sorumlu çekirdek kümesi bazal gangliaya kâfi dopaminerjik sinyalin ulaşmamasına neden olur ve bu durum da beyin kabuğunun uyarıcı tesirini azaltır ve titreme (tremor), harekette yavaşlama (bradikinezi) istikrar bozulması, adalelerde sertleşme (rijidite) üzere şikayetlerin ortaya çıkmasına neden olur. Parkinson hastalığında ilaç tedavisi, L-dopa ve onu salgılatan ya da birebir etkiyi gösteren (agonist) ilaçlardır. DBS cerrahisi ise ilaç tedavisine güzel cevap veren lakin ilaçların yan tesirlerini tolere demeyen, önemli psikiyatrik hastalığı ve bunaması (demans) olmayan hastarda düşünülmelidir. DBS cerrahisi, uygun seçilmiş hastalarda parkinson bulgularında önemli oranda azalmayı ve hayat kalitesinde besbelli düzelmeyi sağlamaktadır.
Hasta seçimi ve cerrahi öncesi prosedür Nöroloji uzman tabibi tarafından birinci muayene ve kıymetlendirme ve sonrasında Levodopa ilaç tesirinin, hasta ilaç altındayken (ON zamanı) ve ilaçsızken şikayetlerin kıymetlendirilmesi (OFF zamanı). Daha sonra cerrahiye uygun hastaların beyin cerrahisi uzmanıyla birlikte kıymetlendirilmesi ve ayrıntılı beyin MR tetkiki yapılması ve nöropsikiyatrik kıymetlendirme. Bütün bulguların ve hastanın son olarak beyin cerrahisi, nöroloji ve psikiyatri uzmanınca kıymetlendirilmesi ve cerrahi tedaviye karar verilmesi.

DBS cerrahi süreci
Bilhassa son on yıl içinde MR teknolojisi ve nörokılavuzlama tekniklerindeki gelişmeler milimetrik boyuttaki beyin içi çekirdeklerin 1 milimetreden az oranda sapmayla nişan alınmasını ve elektrodların çok daha inançla beyin içi yerleştirilmesini (elektrod implantasyonu) sağlayabilmektedir. Cerrahiden evvel hastaya ayrıntılı MR çekimi ve imajların kılavuz yapacak makinaya yüklenmesi sağlanır ve uygun amaçlar bu MR imajları üzerinde üç boyutlu olarak belirlenir.

Cerrahi süreç sırasında hasta genelde lokal sedo-analjeziyle daha ender durumlarda da genel anestezi ile uyutulur ve anestezi derinliği, hareketleri denetim edebilmek ve titreme, sertlik üzere şikayetlerin kaybolduğunu anlamak ve hastayla konuşmak için vakit zaman azaltılır. Kafatasında yarım santimetrelik bir burr hole yani delik açılarak uygun rotada (trajectory) 2 milimetrelik çubuk formundaki elektrod ilerletilerek uygun beyin çekirdeği nişan alınır ve yanlışsız yerde olunduğu hem eş vakitli MR imgelerinden hem de nörofizyolojik olarak mikroelektrod kayıtlarına bakılarak denetim edilir. Mikroelektrod kayıtlama, her bir beyin çekirdeğinin özel frekanslarda elektrik dalgası üretmesi prensibine dayanır ve uygun çekirdek içinde olunduğundan emin olunmasını sağlar.
Elektrod uygun çekirdeğe yerleştirildikten sonra öteki ucu güç üreten Pil’e yani battery’ye bağlanır ve bu pil gögüs bölgesinde cilt altına konarak kapalı bir sistem elde edilmiş olur. Pil ayarı dışarıdan kablosuz olarak yapılır.

Yorum bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir