Beyin tümörleri hakkında bilmeniz gerekenler

Beyin, yumuşak, süngerimsi bir doku kütlesidir. Kafatası kemikleri ve menings olarak isimlendirilen üç adet ince zar tarafından korunmaktadır. Serebrospinal sıvı ismi verilen ve suya benzeyen bir sıvı, beyni sarar ve tampon vazifesi görür. Beyin sıvısı, meningsler ortasındaki boşluklar ile beyin içindeki karıncık denilen boşluklarda bulunur.

Bir hudut ağı, beyin ve bedenin kalan kısmı ortasındaki bildirileri taşır. Birtakım hudutlar beyinden direkt gözlere, kulaklara ve başın öbür kısımlarına sarfiyatlar. Öteki sonlar ise beynin bedenin başka kısımları ile temas kurması için omurilikten sarfiyatlar. Beyin ve omurilik içindeki glia hücreleri, hudut hücrelerini sarar ve onları yerinde fiyatlar.

Beyin, yapmayı seçtiğimiz aksiyonları (yürümek ve konuşmak, gibi) ve bedenimizin biz düşünmeden yaptığı aksiyonları (nefes almak, gibi) yönetir. Beynimiz birebir vakitte duyularımızdan (görme, işitme, dokunma, tat alma ve koklama), hafızamızdan, hislerimiz ve kişiliğimizden de sorumludur.

Beynin farklı aktiflikleri denetleyen üç ana modülü vardır:
•Serebrum– Beynin en büyük modülüdür. Beynin üst kısmıdır. Etrafımızda olan biteni bize bildirmek için duyularımızdan gelen bilgiyi kullanır ve bedenimize olan bitene nasıl yanıt vermesi gerektiğini söyler. Okumayı, düşünmeyi, öğrenmeyi, konuşmayı ve hisleri denetim eder.

Serebrum, farklı aktiflikleri denetim eden iki yarım küreden oluşmuştur. Sağ yarısı, bedenin sol tarafındaki kasları denetim eder. Sol yarısı ise, bedenin sağ tarafındaki kaslardan sorumludur.
•Serebellum (Beyincik) – Serebrumun altında, beynin art tarafında yer alır. Dengeyi ve yürüme ve konuşma üzere karmaşık aktiflikleri denetim eder.

Beyin Sapı – Beyni omuriliğe bağlar. Acıkmayı ve susamayı denetler. Denetlediği başka etkinlikler ortasında, teneffüs, beden sıcaklığı, kan basıncı ve başka temel beden işlevleri da vardır.

Kanseri Anlamak

Kanser, dokuları oluşturan yapı taşları olan hücrelerde başlar. Dokular da bedenin organlarını yaparlar.

Olağan olarak, hücreler büyür ve beden onları gereksindiği için yeni hücreler oluşturmak üzere bölünürler. Hücreler yaşlandıklarında ölürler ve yerlerini yeni hücrelere bırakırlar.

Bazen bu nizamlı süreç, yanlış çalışır. Bedenin gereksinimi yokken yeni hücreler oluşur ve ölmeleri gerektiği halde yaşlı hücreler ölmezler. Ortaya çıkan bu fazladan hücreler tümör ya da ur ismi verilen bir doku kütlesi oluşturabilirler.

Güzel Huylu (Selim) ve Berbat Huylu (Habis) Beyin Tümörleri

Beyin tümörleri uygun ya da makûs huylu olabilirler.

Güzel huylu beyin tümörleri, kanser hücreleri içermezler:

•Genellikle, bu tümörler çıkarılabilir ve tekrar büyüme olasılıkları azdır.
•İyi huylu bir tümörün sonları yahut kenarları açıkça görülebilir. Yeterli huylu tümör hücreleri, etraftaki dokuya hamle etmezler yahut bedenin öbür kısımlarına yayılmazlar. Lakin, beyindeki birtakım hassas alanlara baskı yapabilir ve önemli sıhhat problemlerine neden olabilirler.
•Vücudun öteki birçok kısmındaki düzgün huylu tümörlerden farklı olarak güzel huylu beyin tümörleri bazen hayatı tehdit edicidirler.
•Çok az olarak, yeterli huylu bir beyin tümörü, makus huylu bir tümöre dönüşebilir.

Makus huylu beyin tümörleri, kanser hücreleri içerirler:

•Genellikle, makus huylu tümörler daha ciddidir ve çoğunlukla hayatı tehdit edicidirler.
•Çabucak büyüme ve çoğalmaya yahut çevreleyen sağlıklı beyin dokusuna hamle etmeye eğilimlidirler.
•Çok nadiren, berbat huylu bir beyin tümöründen kanser hücreleri çıkıp beynin öteki kısımlarına, omuriliğe yahut bedenin başka kısımlarına yayılabilirler.
•Bazen makus huylu bir tümör, sağlıklı dokuya dek uzanmayabilir. Bir doku katı içinde kalabilir yahut baş kemikleri ya da baştaki bir başka yapı, tümörü kuşatabilir. Bu tip bir tümöre, enkapsüle denilir.

Tümör Dereceleri

Hekimler bazen tümörleri, düşük (I. derece) ve yüksek (IV. derece) olarak derecelendirirler. Bir tümörün derecesi, mikroskop altındaki görünümünü tabir eder. Yüksek dereceli tümörün hücreleri daha olağandışı görünümlüdür ve düşük dereceli tümörlere nazaran daha süratli büyürler.

Birincil Beyin Tümörleri

Beyin dokusunda başlayan tümörler, birincil beyin tümörleri olarak isimlendirilir. Birincil beyin tümörleri, hücrelerinin biçimine yahut beyinde oluşmaya başladıkları kısma nazaran isim alırlar.

En sık görülen birincil beyin tümörleri, gliomalardır. Glia hücrelerinde başlarlar. Gliomaların pek çok tipi vardır:
•Astrositom – Tümör, yıldız biçimli ve astrosit olarak isimlendirilen glia hücrelerinden ortaya çıkar. Astrositomlar erişkinlerde çoğunlukla serebrumda oluşurlar. Çocuklarda ise beyin sapında, serebrum ve serebellumda meydana gelirler. III. derece bir astrositom bazen anaplastik astrositom olarak isimlendirilir. IV. derece bir astrositoma ise ekseriyetle glioblastom multiforme ismi verilir.
•Beyin sapı gliomu – Beynin en alt kısmında meydana gelir. Beyin sapı gliomları en sık genç çocuklarda ve orta yaşlı erişkinlerde görülmektedir.
•Ependimom – Beynin karıncıklarını yahut omuriliğin merkezi kanalını kaplayan hücrelerden ortaya çıkar. En sık, çocuklar ve genç erişkinlerde görülmektedir.
•Oligodendrogliom – Bu az görülen tümör, hudutları kaplayıp koruyan yağlı maddeyi üreten hücrelerden ortaya çıkar. Ekseriyetle serebrumda oluşur. Yavaş yavaş büyür ve çoklukla etrafındaki beyin dokusuna yayılım göstermez. En sık, orta yaşlı erişkinlerde görülür.

Birtakım beyin tümörleri, glia hücrelerinden başlamazlar. Bunların en sık görülenleri:
•Medulloblastom – Çoklukla serebellumda belirir. Çocuklarda en sık rastlanan beyin tümörüdür. Bazen primitif nöroektodermal tümör olarak da isimlendirilir.
•Meningiom – Meningslerde ortaya çıkar ve çoklukla yavaş büyür.
•Schwannom – Bir Schwann hücresinden ortaya çıkan tümördür. Bu hücreler, istikrar ve işitmeyi denetim eden sonu kaplarlar. Bu hudut de iç kulaktadır. Tümör bazen, akustik nörom olarak da isimlendirilir. En çok erişkinlerde görülür.
•Kraniofaringiom – Beynin tabanında, hipofiz bezinin yakınında büyür. En sık çocuklarda rastlanır.
•Beynin germ hücreli tümörü – Bu tümör, bir germ hücresinden ortaya çıkar. Beyinde ortaya çıkan germ hücreli tümörlerin birçok, 30 yaşından genç insanlarda olmaktadır. Beynin en sık görülen germ hücreli tümör tipi, germinom’dur.

Epifiz bölgesi tümörü – Bu az görülen beyin tümörü epifiz bezinde yahut bu bezin yakınlarında ortaya çıkar. Epifiz bezi, serebrum ve serebellumun ortasında bulunmaktadır.

İkincil Beyin Tümörleri

Kanser birinci ortaya çıktığı yerden bedenin öbür kısımlarına yayıldığı vakit, bu yeni tümör tıpkı tip olağandışı hücrelere sahiptir ve birincil tümör ile tıpkı ismi alır. Bedenin öteki kısmından beyne yayılan tümör ise birincil beyin tümöründen farklıdır. Kanser beyne diğer bir organdan (akciğer yahut göğüs, gibi) yayıldığı vakit, ikincil tümör yahut metastatik tümör olarak isimlendirilir. Beyindeki ikincil tümörler, birincil beyin tümörlerinden çok daha fazla görülür.

Beyin Tümörleri: Kimler Risk Altında?

Beyin tümörlerinin tam nedenlerini kimse bilmez. Bir kişinin neden beyin tümörü geliştirdiğini, öteki şahısta ise neden tümör oluşmadığını nadiren açıklanabilir. Lakin, beyin tümörlerinin bulaşıcı olmadığı da bir gerçektir. Hiç ki
mse bir başka şahıstan hastalığı “kapamaz”.

Araştırmalar, birtakım risk faktörlerine sahip olan insanların beyin tümörü geliştirmeye başkalarından daha yatkın olduğunu göstermiştir. Risk faktörü, bir kişinin hastalık geliştirme mümkünlüğünü arttıran rastgele bir etmendir.

Aşağıdaki risk faktörleri, birincil beyin tümörü geliştirme mümkünlüğünü arttırır:
•Erkek olmak – Çoklukla beyin tümörleri erkeklerde bayanlara nazaran daha sık görülür. Fakat, meningiomlar bayanlarda daha sıktır.
•Irk – Beyin tümörleri beyazlarda öbür ırktan olanlara nazaran daha sık görülür.
•Yaş –Beyin tümörlerinin birçok 70 yaş ve üzeri insanlarda tespit edilmiştir. Fakat, beyin tümörleri çocuklarda ikinci en yaygın görülen kanserdir (en sık görülen çocukluk kanseri, lösemidir). Beyin tümörleri en çok 8 yaşından küçük çocuklarda görülür. Daha büyük yaştaki çocuklarda görülme sıklığı daha azdır.
•Ailevi öykü – Gliomu olan aile üyeleri, bu hastalığa yatkınlığı arttırabilir.
•Çalışma ortamında radyasyon yahut birtakım kimyasallara maruz kalmak
•Radyasyon – Nükleer sanayi çalışanlarında beyin tümörü geliştirme riski yüksektir.
•Formaldehit – Formaldehit ile çalışan patologlar ve mumyalama ile uğraşanlarda beyin kanseri gelişme riski yüksektir. Bilim adamları, formaldehide maruz kalan öteki çalışanlarda beyin kanseri riskinde artma bulamamışlardır.
•Vinil klorid – Plastik emekçileri, vinil kloride maruz kalabilirler. Bu kimyasal, beyin tümörleri riskini arttırmaktadır.
•Akrilonitril – Dokuma ve plastik yapan beşerler, akrilonitrite maruz kalabilirler. Bu durum beyin kanseri riskini arttırmaktadır.

Bilim insanları, cep telefonlarının beyin tümörlerine neden olup olmadığını araştırmaktadırlar. Şimdiye dek yapılan çalışmalar, cep telefonu kullanan bireylerde beyin tümörü riskinin arttığını göstermemiştir.

Araştırmacılar, baş yaralanmalarının da beyin tümörleri için bir risk faktörü olup olmadığını araştırmaya devam etmektedirler. Şimdiye dek yapılan çalışmalar, bu türlü bir durumun riski arttırdığını göstermemiştir.

Bilinen risk faktörlerine sahip insanların birçoklarında beyin kanseri gelişmez. Öte yandan, hastalanan pek çok şahısta de bu risk faktörlerinin hiçbiri yoktur. Risk altında olabileceğini düşünen bireyler, bu mevzuyu tabipleri ile görüşmelidirler. Tabip, riski azaltma yollarını önerebilir ve denetimler için uygun bir program planlayabilir.

Semptomlar – Belirtiler

Beyin tümörü belirtileri, tümörün boyutuna, tipine ve yerleşimine bağlıdır. Tümörün bir sona baskı yapması yahut beynin belirli bir alanına ziyan vermesi ile belirtiler ortaya çıkabilir. Belirtiler, beyin şiştiği yahut baş içinde sıvı arttığında da oluşabilmektedir. Beyin tümörlerinin en sık rastlanan belirtileri şunlardır:
•Baş ağrıları (genellikle sabahları daha kötüdür)
•Mide bulantısı yahut kusma
•Konuşma, görme yahut işitmede değişiklikler
•Denge ve yürüme sorunları
•Duygudurum, kişilik yahut konsantre olma yeteneğinde değişiklikler
•Hafıza sorunları
•Kas seğirmesi yahut kasılması (nöbetler yahut havaleler)
•Kol yahut bacaklarda hissizlik yahut karıncalanma

Bu belirtiler bir beyin tümörünün kesin belirtileri değildir. Diğer durumlar da bu belirtilere neden olabilir. Belirtileri olan bireyler mümkün olduğunca çabuk doktora gitmelidirler. Yalnızca bir hekim sorunu teşhis ve tedavi edebilir.

Teşhis

Şayet bireyde beyin tümörünü düşündüren belirtiler varsa, tabip aşağıdaki süreçlerin birini yahut daha fazlasını uygulayabilir:
•Fiziksel muayene – Tabip, genel sıhhat işaretlerini denetim eder.
•Nörolojik muayene – Tabip, uyanıklık, kas gücü, uyum, refleksler ve ağrıya yanıtı denetim eder. Hekim tıpkı vakitte, göz ve beyni birleştiren hudut üzerine bir tümör basısı nedeniyle oluşan bir şişlik olup olmadığını anlamak için gözü de muayene eder.
•CT tarama – Başın bir dizi ayrıntılı fotoğrafını çeken, bilgisayara bağlanmış bir röntgen aygıtıdır. Fotoğraflarda beynin daha net çıkabilmesi için, özel kontrast bir husus hastaya enjekte edilir. Fotoğraflar, beyinde tümörü gösterebilir.
•MRI- Bilgisayara bağlı güçlü bir mıknatıstır ve beden içinin detaylı fotoğraflarını verir. Bu fotoğraflar bir monitörde izlenir ve basılabilir. Bazen, beyin dokusundaki farkları göstermeye yardım etmek için özel bir unsur enjekte edilir.

Hekim, öteki testler de isteyebilir:
•Anjiyogram – Röntgende daha güzel çıkmalarını sağlamak için, beyindeki kan damarlarına giden kana enjekte edilmiş kontrast unsur ile yapılır. Bir tümör varsa, bu sayede tabip onu röntgende görebilir.
•Kafatası röntgeni – Beyin tümörlerinin birtakım tipleri, beyinde kalsiyum depolanmasına yahut kafatası kemiklerinde değişmelere neden olmaktadır. Bir röntgen ile tabip bu değişiklikleri denetim edebilir.
•Lomber ponksiyon (omurilik sıvısı aspirasyonu)- Tabip, beyin-omurilik sıvısından (beyin ve omurilik etrafındaki ve içindeki boşlukları dolduran sıvı) bir örnek alabilir. Bu süreç, lokal anestezi ile yapılır. Tabip, omurgadan sıvı alabilmek için uzun, ince bir iğne kullanır. Lomber ponksiyon yaklaşık 30 dakika sürer. Baş ağrısının önlenmesi için hasta, birkaç saat boyunca düz olarak yatmalıdır. Alınan sıvı, bir laboratuarda incelenir ve içinde kanser hücreleri yahut öbür sorun belirtileri olup olmadığına bakılır.
•Myelogram – Bu bir omurga röntgenidir. Özel bir kontrast maddeyi beyin omurilik sıvısına enjekte etmek için lomber ponksiyon yapılır. Kontrast unsurun sıvıyla karışmasını sağlamak için hasta yan yatırılır. Bu test omurilikte bir tümör olup olmadığını tespit etmede doktora yardımcı olur.
•Biyopsi – Tümör hücrelerini tespit etmek için dokunun alınmasına, biyopsi ismi verilir. Patolog, mikroskoptan bakarak dokuda olağandışı hücre olup olmadığını denetim eder. Biyopsi, kanseri, kansere giden doku değişimlerini ve başka durumları gösterebilir. Bir beyin tümörünün teşhis edilmesinin kesin olan tek yolu biyopsidir.

Cerrahlar, tümör hücrelerini aramak için dokuyu üç halde alabilirler:
•İğne biyopsisi- Cerrah, baş derisinde küçük bir kesi yapar ve kafatasına küçük bir delik açar. Buna, burr deliği denir. Hekim burr deliğinden bir iğne sokar ve beyin tümöründen bir örnek doku çeker.
•Sterotaksik biyopsi- CT yahut MRI üzere bir görüntüleme aygıtı, burr deliğinden tümöre giden yolda rehberlik eder. Cerrah dokudan örnek almak için bir iğne kullanır.

Biyopsi birebir vakitte bir tedavi halidir

Cerrah bazen hastanın tümör cerrahisinde bir doku örneği alır.

Bazen biyopsi mümkün değildir. Şayet tümör beyin sapı yahut öteki birtakım alanlarda ise olağan beyin dokusuna ziyan vermeden tümörden kesim almak mümkün değildir. Tabip bunun yerine MRI, CT yahut başka görüntüleme tekniklerini kullanır.

Biyopsi gereken bir hasta, doktora şu soruları sormak isteyebilir:
•Neden biyopsi olmam gerekiyor? Biyopsi tedavi planımı nasıl etkileyecek?
•Bana ne tip bir biyopsi yapacaksınız?
•Ne kadar sürecek? Uyanık mı olacağım? Canımı yakar mı?
•Biyopsiden sonra enfeksiyon yahut kanama değişiklikleri nedir? Rastgele bir risk var mı?
•Sonuçları ne vakit öğreneceğim?
•Eğer beynimde tümör varsa tedavi ile ilgili olarak benimle konuşacak olan kişi kim? Ne vakit görüşeceğiz?

Tedavi

Beyin tümörlü birçok insan, tıbbi bakımları için kararlar almada aktif bir rol almak
ve hastalıkları ve tedavi seçenekleri hakkında öğrenebildikleri her şeyi öğrenmek isterler. Lakin, beyin tümörü teşhisinden sonraki şok ve gerginlik, doktora sorulacak her şeyi düşünmeyi güçleştirir. Bir görüşme öncesinde sorulacak soruların listesini yapmak çoğunlukla yardımcı olur. Hekimin dediklerini hatırlamak için hastalar kendilerine anlatılanları not alabilirler yahut bir kayıt aygıtı kullanmak için müsaade alabilirler. Kimi hastalar da tabiple görüştüklerinde, konuşmada yer almaları, not tutmaları ya da yalnızca dinlemeleri için yanlarında ailelerinden biri yahut bir arkadaşları olsun isterler.

Hekim, hastayı bir uzmana gönderebilir yahut hasta, bir yönlendirme isteyebilir. Beyin tümörlerini tedavi eden uzmanlar, hudut cerrahları, nöroonkolojistler, tıbbi onkolojistler ve radyasyon onkolojistleridir. Hasta, bir grup olarak çalışan öbür sıhhat bakım profesyonellerine de gönderilebilir. Tıbbi takım içinde, bir hemşire, diyetisyen, ruhsal danışman, toplumsal hizmet uzmanı, fizyoterapist, iş ve uğraşı terapisti ve konuşma terapisti yer alır. Çocuklar, okul ödevlerinde yardım için öğretmenlere muhtaçlık duyabilirler.

İkinci Bir Seçenek

Tedaviye başlamadan evvel hasta, teşhis ve tedavi planı ile ilgili olarak ikinci bir fikir almak isteyebilir. Kimi sigorta şirketleri ikinci bir fikir isterler; kimileri da hasta yahut tabip isterse ikinci bir fikri kapsayabilirler.

İkinci fikir için bir hekim bulmanın birçok yolu vardır:

*Hastanın tabibi, hastayı bir yahut daha çok uzmana gönderebilir. Kanser merkezlerinde çoğunlukla birkaç uzman bir ortada bir ekip üzere çalışırlar.

*Yakındaki bir hastane, bir tıp fakültesi yahut hususla ilgili bir dernek, uzmanların ismini verebilir. …

Tedavi için Hazırlık

Hekim, tedavi seçeneklerini anlatabilir ve her bir seçenekle beklenen sonuçları tartışabilir. Hekim ve hasta, hastanın gereksinimlerine uyan bir tedavi planı geliştirmek için birlikte çalışabilirler. Tedavi, birçok etkene bağlıdır; tümörün tipi, yerleşimi, büyüklüğü ve derecesi tedaviyi tesirler. Beyin kanserinin kimi çeşitleri için hekim, beyin-omurilik sıvısında kanser hücresi olup olmadığını bilmeye de gereksinim duyar.

Tedavi başlamadan evvel kişinin doktora sormak isteyebileceği birtakım sorular vardır:
•Ne cins bir beyin tümörüm var?
•İyi huylu mu berbat huylu mu?
•Tümörün derecesi ne?
•Tedavi seçeneklerim neler? Benim için hangisini önerirsiniz? Neden?
•Her bir tedavinin ne üzere faydaları var?
•Her bir tedavinin riskleri ve muhtemel yan tesirleri neler?
•Tedavi masrafları ne kadar olacak?
•Tedavi olağan etkinliklerimi ne kadar etkileyecek?
•Klinik bir çalışma (araştırma çalışması) benim için uygun olur mu? Bir tane klinik çalışmaya katılmamda yardımcı olabilir misiniz?

Soruların hepsini sormaya yahut karşılıkların hepsini bir anda anlamaya gerek yoktur. Net olmayan bahislerde hekimin açıklama yapması ve bireylerin daha çok bilgi edinebilmesi için öteki talihler da olacaktır.

Tedavi Yolları
Beyin tümörü bulunan insanların birkaç tedavi seçeneği vardır. Tümörün tipine ve evresine bağlı olarak hastalar, cerrahi, ışın tedavisi yahut kemoterapi ile tedavi edilebilirler. Birtakım hastalar için tedavilerin bir birleşimi gerekir.

Ayrıyeten, hastalığın rastgele bir evresinde, ağrıyı ve kanserin başka belirtilerini denetim etmek, tedavinin yan tesirlerini azaltmak ve duygusal sıkıntıları hafifletmek için tedavi alabilirler. Bu tip bir tedavi, belirti idaresi, destekleyici bakım yahut hafifletici bakım olarak isimlendirilir.

Hekim, tedavi seçeneklerini açıklayacak ve beklenen sonuçları en yeterli anlatacak olan kişidir.

Hasta, yeni tedavi sistemlerini araştıran bir klinik çalışmada yer almak için hekimle konuşmak isteyebilir.

Cerrahi, birçok beyin tümörü için kullanılan bir tedavi halidir. Kafatasını açmak için yapılan cerrahiye kraniyotomi ismi verilir. Genel anestezi altında gerçekleştirilir. Cerrahi başlamadan evvel, baş derisi tıraş edilir. Daha sonra cerrah baş derisini keser ve kafatasından bir kesim kemik kaldırmak için özel bir çeşit testere kullanır. Tümörün bir kısmı yahut tamamı çıkarıldıktan sonra, cerrah, kafatasındaki açıklığı bir modül kemik, metal yahut kumaşla kapatır. Daha sonra da baş derisindeki kesiyi kapatır.

Cerrahi başlamadan evvel kişinin doktora sormak isteyebileceği birtakım sorular vardır:
•Ameliyat sonrası nasıl hissedeceğim?
•Ağrım olursa bunun için ne yapacaksınız?
•Hastanede kalış müddetim ne kadar?
•Uzun devirli tesirler olacak mı? Saçım uzayacak mı? Kafatasındaki kemik yerine yerleştirilen metal yahut kumaşın rastgele yan tesirleri var mı?
•Normal etkinliklerime ne vakit döneceğim?
•Tamamen düzgünleşme talihim nedir?

Bazen cerrahi mümkün değildir. Tümör beyin sapı yahut öteki kimi alanlarda ise, cerrah etraf dokulara hasar vermeden tümörü çıkartamaz. Cerrahi alamayacak olan hastalar, ışın tedavisi yahut öteki bir tedavi alabilirler.

Işın tedavisi (radyoterapi), tümör hücrelerini öldürmek için yüksek güçlü ışınlar kullanır. Bu ışın, x ışını, gamma ışını yahut protonlar olabilir. Büyük bir makine ışını tümöre ve tümöre yakın olan dokuya yöneltir. Bazen radyasyon tüm beyne yahut omuriliğe de verilebilmektedir.

Işın tedavisi çoklukla cerrahinin akabinde yapılmaktadır. Işın, cerrahi sonrası bölgede kalmış olabilecek tümör hücrelerini öldürür. Bazen, cerrahi olamayan hastalar cerrahi yerine ışın tedavisi olabilirler.

Hasta, ışın tedavisi için bir hastane yahut kliniğe sarfiyat. Tedavi programı tümörün tipi ve büyüklüğüne ve hastanın yaşına bağlıdır. Her bir tedavi yalnızca birkaç dakika sürer.

Hekimler, beyin tümörünün etrafındaki sağlıklı dokuyu korumak için kimi süreçler yaparlar:

Fraksinasyon- Işın tedavisi çoklukla birkaç hafta, haftada beş gün yapılır. Toplam dozu, yayılmış vakit diliminde vermek, tümörün etrafındaki sağlıklı dokuyu müdafaaya yardımcı olur.

Hiperfraksinasyon- Hasta günde bir sefer daha büyük bir doz yerine, günde iki yahut üç kere daha küçük dozlarda ışın alır.

Sterotaktik ışın tedavisi- Dar ışın demetleri, farklı açılardan tümöre yöneltilir. Bu süreç için hasta, sert bir başlık-çerçeve takar. Bir MRI yahut CT, tümörün tam yerinin fotoğraflarını verir. Hekim, gereken dozun, ışın demetlerinin boyutlarının ve açılarının ne olacağına karar vermek için bir bilgisayar kullanılır. Tedavi bir yahut birkaç görüşmede uygulanabilir.

3 boyutlu konformal ışın tedavisi – Bir bilgisayar, tümör ve yanındaki beyin dokusunun 3 boyutlu imajını yaratır. Tabip, çoklu ışın demetlerini tümörün tam haline yöneltir. Işın demetlerinin kesin odaklanması ile olağan beyin dokusu korunur.

Proton ışın demeti tedavisi – Işının kaynağı x ışınından fazla, protonlardır. Tabip, tümöre proton demetlerini yöneltir. Protonlar sağlıklı dokuya bir ziyan vermeden geçebilir ve tümöre ulaşırlar.

Işın tedavisi başlamadan evvel kişinin doktora sormak isteyebileceği kimi sorular vardır:
•Neden bu tedaviyi almam gerekiyor?
•Tedavi ne vakit başlayacak? Ne vakit bitecek?
•Tedavi sırasında nasıl hissedeceğim? Yan tesirler olacak mı?
•Tedavi boyunca kendime nasıl bakabilirim?
•Işının işe yarayıp yaramadığını nasıl anlayacağım?
•Tedavi sırasında olağan etkinliklerime devam edebilecek miyim?

Kemoterapi, kanser hücrelerini öldürmek için ilaç kullanılmasıdır. Bazen beyin tümörlerini tedavi etmek için de uygulanmaktadır. İla
çlar ağız yoluyla yahut enjeksiyonla verilebilir. Her iki yolla da ilaçlar kan sirkülasyonuna katılır ve bedende seyahat eder. İlaçlar, her bir tedavi periyodunu bir düzgünleşme devrinin izlemesi için ekseriyetle döngüsel olarak verilir.

Kemoterapi, hastanenin polikliniğinde, tabibin muayenehanesinde yahut konutta verilebilir. Nadiren de olsa hastanın hastanede yatması gerekebilir.

Erişkinlere nazaran çocukların kemoterapi alma olasılıkları daha fazladır. Lakin, erişkinler de cerrahi yahut ışın tedavisi sonrası kemoterapi alabilirler.

Beyninde tekrarlayıcı kanser olan kimi hastalar için cerrah, tümörü çıkarıp, onun yerine kemoterapi içeren birkaç katman takabilir. Her bir katman yaklaşık 1,45cm çapında ve 1mm kalınlığındadır. Birkaç hafta içinde katmanlar çözünür ve ilacı beyne verir. İlaç, kanser hücrelerini öldürür.

Kemoterapi başlamadan evvel kişinin doktora sormak isteyebileceği birtakım sorular vardır:
•Neden bu tedaviyi almam gerekiyor?
•Tedavi bana ne yapacak?
•Yan tesirler olacak mı? Yan tesirler için ne yapabilirim?
•Tedavi ne vakit başlayacak? Ne vakit bitecek?
•Kontrollerimin ne kadar sıkılıkla olması gerekiyor?

Tedavinin Yan Tesirleri

Tedavi, sağlıklı hücrelere ve dokulara ziyan verebildiği için, istenmeyen yan tesirler sık görülür. Bu yan tesirler, tümörün yerleşim yeri, tümörün tipi ve tedavinin kapsamı üzere birçok etkene bağlıdır. Yan tesirler her insan için tıpkı olmayabilir ve hatta bir tedavi seansından ötekine yan tesirler de değişiklik gösterebilir. Tedavi başlamadan evvel, sıhhat takımı muhtemel yan tesirleri anlatacak ve hastanın bunlarla baş etmesi için yol gösterecektir.

Kanser tedavileri ve yan tesirlerin üstesinden gelmek için, Işın Tedavisi ve Siz; Kemoterapi ve Siz; Kanser Hastaları için Beslenmeye Dair İpuçları vb. yardımcı birtakım cep kitapları ve broşürler bulunmaktadır. …

Cerrahi

Cerrahiden sonraki birinci birkaç gün hastalarda çoğunlukla baş ağrısı ve rahatsızlık görülmektedir. Lakin, ilaçlarla ağrı denetim altına alınabilir. Hastalar, ağrılarının hafiflemesi için hekim yahut hemşireleri ile çekinmeden konuşabilmelidirler.

Hastaların güçsüz ve yorgun hissetmeleri de sık görülür. Bir ameliyattan sonra düzgünleşme mühleti her hasta için farklılık gösterebilir.

Daha az olan bir öbür durum da sorunların meydana gelmesidir. Beyinde, beyin-omurilik sıvısı yahut kan artabilir. Bu şişmeye, ödem ismi verilir. Sıhhat takımı, bu sorunların işaretleri için hastayı monitörden takip eder. Şişmenin azalmasına yardım için hastaya steroid verilebilir. Sıvıyı çekmek için ikinci bir cerrahi gerekebilir. Cerrah, beyindeki karıncıklardan birine uzun, ince bir tüp (şant) yerleştirebilir. Bu tüp, cilt altından bedenin öbür bir bölgesine, ekseriyetle de karın bölgesine götürülür. Çok sıvı beyinden taşınır ve karın bölgesine bırakılır. Bazen bu sıvı kalbe verilir.

Enfeksiyon, cerrahi sonrası gelişebilecek bir öteki sorundur. Şayet bu ortaya çıkarsa, sıhhat grubu hastaya antibiyotik verir.

Beyin cerrahisi, olağan dokuyu zedeleyebilir. Beyin hasarı önemli bir sorun olabilir. Hastanın düşünmesinde, görme fonksiyonunda yahut konuşmasında meseleler olabilir. Hastada kişilik değişiklikleri yahut nöbetler de ortaya çıkabilir. Bu sorunların birçok vakitle azalır yahut ortadan kaybolur. Lakin bazen beyin hasarı kalıcıdır. Hastanın fizik tedaviye, konuşma terapisine yahut iş ve uğraşı tedavisine muhtaçlığı olabilir.

Işın Tedavisi

Kimi hastalarda tedavi sonrasında birkaç saat mide bulantısı olabilir. Sıhhat grubu bu sorunun üstesinden gelmesi için hastaya çeşitli yollar önerebilir. Işın tedavisi, tedavi devam ettikçe hastaların çok bitkin hale gelmesine de neden olabilir. Dinlenmek kıymetlidir; lakin tabipler çoklukla hastalara, mümkün olduğunca, yapabildikleri kadar aktif kalmalarını tavsiye ederler.

Buna ilaveten, ışın tedavisi çoklukla saç kaybına yol açmaktadır. Saç ekseriyetle birkaç hafta içinde uzar. Işın tedavisi, tedavi edilen alandaki cildi de etkileyebilir. Baş derisi ve kulaklar kırmızılaşabilir, kuruyabilir ve hassas hale gelebilir. Sıhhat takımı, bu meseleleri hafifletmek için de yollar önerebilir.

Bazen ışın, sağlıklı beyin dokusunu da öldürür. Bu yan tesir, ışın nekrozu olarak isimlendirilir. Nekroz, baş ağrısı, nöbet ve hatta hastanın vefatına bile yol açabilir.

Çocuklarda ışın, hipofiz bezini ve beynin öbür alanlarını zedeleyebilir. Bu durum, öğrenme sorunlarına, büyümenin ve gelişmenin yavaşlamasına neden olabilir. Ayrıyeten çocukluk sırasında alınan ışın, hayatın ileriki kademelerinde ikincil tümör riskini de arttırmaktadır. Araştırmacılar, beyin tümörlü genç çocuklarda ışın tedavisi yerine kemoterapinin kullanılıp kullanılamayacağı üzerinde çalışmaktadırlar.

Kemoterapi ve ışın tedavisi birebir anda verildiğinde yan tesirler daha makûs olabilir. Tabip, bu sorunların tahlili için yollar önerebilir.

Kemoterapi

Kemoterapinin yan tesirleri temel olarak, kullanılan ilaçlara bağlıdır. En sık görülen yan tesirler, ateş ve soğuk algınlığı, mide bulantısı ve kusma, iştah kaybı ve zayıflıktır. Kimi yan tesirler ilaçla hafifletilebilir.

Beynine, ilaç taşıyan bir katman yerleştirilmiş olan hastalar, cerrahi sonrası enfeksiyon belirtileri için sıhhat takımınca monitörden takip edilir. Bir enfeksiyon, antibiyotikle tedavi edilebilir.

Destekleyici Bakım

Beyin tümörlü bireyler, hastalığın rastgele bir periyodunda, sorunlarını önlemek yahut denetim etmek ve tedavi boyunca hayat kalitelerini düzeltmek için destekleyici bakım alırlar. Hastalar ağrıyı ve beyin tümörünün başka belirtilerini denetim etmek, tedavinin yan tesirlerini hafifletmek ve duygusal meseleleri azaltmak için tedavi alabilirler.

Aşağıdakiler, beyin tümörlü hastalar için sık görülen destekleyici bakım tipleridir:
•Steroidler- Beyin tümörlü hastaların birçok beyindeki şişliği azaltmaya yardımcı olması için steroide muhtaçlık duyarlar.
•Antikonvülzan ilaçlar-Beyin tümörleri, nöbetlere neden olabilirler. Bunları önlemek yahut denetim etmek için antikonvülzan alırlar.
•Şant- Şayet beyinde sıvı birikirse, cerrah sıvıyı çekmek için bir şant yerleştirebilir.

Beyin tümörlü insanların birden fazla, hastalığın ilerlemesini yavaşlatmayı amaçlayan tedavilerle birlikte, destekleyici bakım da alırlar. Kimileri tümör tedavisi yerine, belirtileri denetim etmek için yalnızca destekleyici bakım almaya karar verebilmektedirler.

Rehabilitasyon

Rehabilitasyon, tedavi planının çok kıymetli bir kesimi olabilir. Rehabilitasyonun maksatları, kişinin gereksinimlerine ve tümörün günlük aktiflikleri nasıl etkilediğine dayanır. Sıhhat takımı, hastanın olağan aktifliklerine mümkün olduğunca çabuk dönmesine yardımcı olmak için her çabayı gösterir. Birkaç tip terapist yardımcı olabilir:
•Fizyoterapistler – Beyin tümörleri ve tedavileri paraliziye (felç) neden olabilir. Tümörler, bitkinlik ve istikrar sorunlarına de yol açabilirler. Fizyoterapistler hastanın gücünü ve istikrarını tekrar kazanmasına yardımcı olurlar.
•Konuşma terapistleri – Konuşma, niyetlerini söz etme yahut yutma zahmeti çeken hastalara yardımcı olurlar.
•İş ve uğraşı terapistleri – Yemek yeme, tuvaleti kullanma, banyo yapma ve giyinme üzere günlük ömür etkinliklerini başarmayı öğrenmesi için hastaya yardımcı olurlar.

Beyin tümörlü çocukların özel gereksinimleri olabilir. Bazen çocuklara hastanede yahut konutta öğretmenler gelebilir. Öğrenme yahut öğrendiklerini hatırlama sorunu olan
çocuklar, okula geri döndüklerinde özel sınıflara yahut öğretmenlere muhtaçlık duyabilirler.

Takip

Beyin tümörü sonrası nizamlı hasta takibi çok kıymetlidir. Tabip, tümörün tekrar ortaya çıkmadığından emin olmak için yakın takiptedir. Denetimler, dikkatli fizikî ve nörolojik muayeneleri içerebilir. Vakit zaman, hasta MR yahut CT çektirebilir. Hastaya takılmış bir şant varsa, hekim bu şantın yeterli çalışıp çalışmadığını denetim eder. Tabip, takip planını (hastanın tabibi ne kadar sıklıkla ziyaret edeceği ve ne üzere testler gerekeceği) anlatabilir.

Tedavisini tamamlamış bireylere tedavi sonrası yardımcı olmak ve soruları cevaplamak gayesiyle kitapçıklar bulunmaktadır. … Bu kitapçıklarda bireylerin ne tip yardıma muhtaçlık duyabilecekleri de anlatılmaktadır.

Beyin Tümörü Olanlar için Dayanak

Beyin tümörü üzere önemli bir hastalıkla yaşamak kolay değildir. Birtakım bireyler hastalıklarının duygusal ve pratik tarafları ile baş etmek için yardıma muhtaçlık duyduklarını görebilirler. Dayanak kümeleri yardımcı olabilir. Bu kümelerde, tedavinin tesirleri ve hastalıkla baş etme hakkında öğrendiklerini paylaşmak için hastalar yahut aile üyeleri biraraya gelirler. Hastalar bir takviye kümesi bulabilmek için sıhhat bakım gruplarının bir üyesi ile konuşmak isteyebilirler. Kümeler, şahsen, telefon yahut internet üzerinden dayanak verebilirler.

Beyin tümörü ile yaşayan beşerler ailelerinin bakımı, işlerini kaybetmeme yahut günlük hayat aktifliklerine devam etme konusunda üzülebilirler. Tedaviler ve yan tesirleri, hastanede kalış mühletleri ve tıbbi masraflarla ilgili kaygılar sık görülür. Hekimler, hemşireler ve sıhhat grubunun öbür üyeleri, tedavi, çalışma ve başka etkinlikler hakkındaki soruları cevaplayabilirler. Hisleri hakkında konuşmak yahut kaygılarını anlatmak isteyen bireylere, bir toplumsal hizmet uzmanı, danışman yahut bir din alımı ile görüşmek yardımcı olabilir. Bir toplumsal hizmet uzmanı çoğunlukla, finansal yardım, taşıma, mesken bakımı yahut duygusal dayanak için kaynaklar önerebilir.

Kanser Bilgi Servisi, hastaların ve ailelerinin program, hizmet ve duyurularda yer almalarına yardım etmek için bilgi sağlayabilir.

Kanser Araştırmalarına Katılmak

Tüm ülkedeki tabipler çok çeşitli klinik araştırmalar yürütmektedirler. Bunlar, insanların istekli olarak katıldıkları araştırma çalışmalarıdır. Çalışmalar, beyin tümörlerini tedavi etmenin yeni yollarını da içerir. Araştırma aslında gelişmelere yol açmıştır ve araştırmacılar da daha tesirli yaklaşımlar için araştırma yapmaya devam etmektedirler.

Bu çalışmalara katılan hastalar, daha evvelki araştırmada umut vermiş olan tedavilerden birinci sefer yararlanma talihine sahiptirler. Hastalar, tabiplerin hastalık hakkında daha çok öğrenmelerine yardımcı olarak tıp bilimine kıymetli bir katkı da yaparlar. Klinik çalışmalarda kimi riskler olduğu halde, araştırmacılar hastalarını korumak için çok dikkatli adım atarlar.

Araştırmacılar, kanser aykırısı yeni ilaçları, dozları ve tedavi programlarını test ederler. Çeşitli ilaçlar, ilaç kombinasyonları ve ilaç ve ışın tedavisi kombinasyonları ile çalışırlar. Işın tedavisinin yeni prosedürlerini ve programlarını da test ederler.

Yorum bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir